Bạn chọn những nhóm cookie mình muốn cho phép. Nhóm Cần thiết luôn bật vì website cần chúng để hoạt động. Bạn đổi lại lựa chọn lúc nào cũng được, ở mục «Cài đặt cookie» dưới chân trang. Khi tắt nhóm Phân tích, Google Analytics vẫn nhận lượt xem trang và một số thao tác của bạn trên website, không kèm cookie phân tích; chính sách bảo mật kể rõ các thao tác này.

Skip to content
Tiếng Việt
Mua sắmNhận báo giá

Vetiver, cỏ hương bài

Mùi hương, ngoài những hoan ca hạnh phúc như người ta thường ca ngợi, vẫn có những trầm an bỏ ngõ.

Hôm nay, tôi nói về hương bài – Vetiver.

Vetiver là nguyên liệu yêu thích của tôi trong bảng hương, phần vì chính nó đã là một loại thực vật luôn khiến cho người khác ngạc nhiên. Khi ở Nhật, thậm chí tôi còn lùng mua cả trà vetiver để uống, thơm và ngọt lắm. Vị trà theo tôi suốt những tháng mùa đông. Đôi khi, tôi hoà cả trà đậu biếc và vetiver uống chung, thích thú nhìn nước trà sóng sánh ánh tím của hoa với mùi vị dịu êm của thảo mộc trên nền gỗ.

Nói về vetiver – cỏ hương bài, phải kể đến bộ rễ đặc biệt. Bộ rễ có khả năng phát triển cắm sâu vào lòng đất (rễ hương bài có thể phát triển đến 3 mét sau 1 năm), rắn rỏi và cứng cáp. Người ta thường thu hoạch cỏ hương bài sau ít nhất 1 năm trồng trọt. Với đặc tính giữ đất và chống xói mòn, ngừa cỏ dại, cỏ hương bài được xem là một loại thực vật hữu ích cho mục đích cải tạo đất xen canh. Đặc tính dễ trồng, khả năng tự chống sâu bệnh tốt, có thể cho sản lượng cao … khiến hương bài trở thành một loại thực vật có phần được ưu ái. Ở Việt Nam, hương bài cũng được trồng tại nhiều vùng đồi, cát ở Huế. Mùi hương của hương bài cũng gắn bó với nhang thơm Việt từ những ngày xa xưa. Nhiều gia đình vẫn giữ truyền thống trồng cỏ hương bài và đưa vào mùi hương nhang quê nhà. Tôi chưa có dịp dùng thử, nhưng hẳn sẽ là một mùi hương đẹp của Việt Nam.

Khác với hiểu lầm của nhiều người, mùi hương của cỏ hương bài không nằm trong phần thân lá xanh trên bề mặt, mà từ phần rễ ngủ yên trong lòng đất. Tinh dầu lặng lẽ thành hình và ẩn mình chạy dọc trong sống rễ kia.

Khi thu hoạch, phần rễ của hương bài được cắt rời khỏi phần thân lá phía trên sẽ được gột sạch bụi đất, sau đó cắt ngắn hơn lần nữa để giúp quá trình phơi rễ được hiệu quả. Rễ hương bài sau đó được phơi khô 1–2 ngày trong bóng râm trước khi đưa vào chưng cất. Giai đoạn phơi đặc biệt quan trọng, vì nếu phơi dưới ánh nắng mặt trời trực tiếp sẽ ảnh hưởng đến sản lượng tinh dầu thu được. Tinh dầu cỏ hương bài thường được lấy từ quá trình chưng cất hơi nước (steam distillation).

Mùi hương của cỏ hương bài

Mang tên “cỏ” – nhưng loại nguyên liệu này lại không mang facet thảo mộc. Mùi hương của nó được xếp vào nhóm gỗ.

Trong nước hoa, người ta thường sử dụng hai loại vetiver chính.

  • Vetiver Haiti: đặc trưng với nốt hương bài sạch, ngọt nhẹ và hơi xanh nơi đầu mũi. Haiti, một nước nhỏ ở vùng biển Caribe, được xem là quê của loại vetiver ngon nhất, cũng là xuất xứ của hơn 50% sản lượng vetiver trên thế giới (Vetiveria zizanioides). Vetiver Haiti được dùng khá nhiều trong các dòng nước hoa tên tuổi. Mùi của nó được đánh giá là đằm và nhiều tầng (multi-faceted) hơn vetiver thu hoạch từ Indonesia hay Ấn Độ.
  • Vetiver Java: khói hơn, đặc quánh hơn – nổi tiếng nhất là Vetiver từ Indonesia. Cá nhân tôi cảm thấy vetiver java mang nét chất phác và … nông dân hơn so với Vetiver Haiti, nhưng vẫn có vẻ đẹp riêng của nó. Nốt khói của nó, theo tôi, đẹp hơn cả khi chỉ thoảng qua.

Sau sandalwood hay cedarwood, có lẽ vetiver cũng thuộc những “thiên vương” được ưu ái sử dụng nhiều bởi các nhà điều chế hương. Với mỗi sáng tạo, mỗi khía cạnh khác nhau của hương bài được khai thác. Gần đây, nếu nói về mùi hương bài hiện đại khiến tôi vương vấn nhất, chắc phải kể đến Vetiver Extraordinaire của Frédéric Malle.

Gỗ, gia vị. Nhưng rất đỗi dịu dàng.

Nhiều người nói đây là mùi hương rất nam tính. Tôi không chắc. Tôi không thích cũng không khuyến khích bạn chọn mùi hương theo giới tính, mà nên chọn theo cá tính. Lúc viết bài này, tôi cũng đang mặc Vetiver Extraordinaire trong phòng điều hoà set 26 độ, nhìn ra cửa sổ thấy chiều Sài Gòn đã lơi nắng xuống ban công, len lỏi chọc ghẹo mớ dây cáp lòng thòng vốn đã rối rắm xấu mù thành những bóng dây vằn vện in trên nền, nom hết sức buồn cười. Hương gỗ gia vị vốn không được ưu ái khi trời nóng, nhưng trong những ngày “cách ly” này, cũng trở nên ngoại lệ.

Vetiver Extraordinaire do Dominique Ropion điều chế. Ông cũng là chiếc mũi đằng sau “Carnal Flower” với nốt huệ đẹp lặng người, hay “Portrait of a lady” với hồng và hoắc hương đầy mê hoặc. Với Vetiver, nốt hương bài được kết hợp nhuần nhuyễn với đàn hương, tuyết tùng, nhựa Myrhh và xạ hương musk. Nói đến sự kết hợp của musk và vetiver, đâu đó người ta vẫn nhớ và yêu mến Encre Noir – mùi mực đen của đàn ông – trên nền vetiver tuyệt đẹp do Nathalie Lorson điều chế. Ở Vetiver Extraordinaire, tôi thấy tính cách của người mặc được khắc hoạ rất rõ ràng. Thẳng thắn, thành khẩn, nhưng-thu-hút-không-cần-che-giấu. Đây không phải mùi hương của những kẻ thích giấu mình. Hương bài mang nội lực và được xem là “fragrance of the soil” – mùi hương của đất. Đất vững chãi, có phần an phận, nhưng ấm áp và dễ được người cậy tin. Nhựa thơm đem chút màu sắc tôn giáo vào bản hương, tôi vẫn thấy trong bảng lảng hương khói mờ ảo, ở một góc, khum khum có bóng dáng người quỳ gối, tay gác lên bệ ghế thánh đường. Nguyện cầu.

Tôi mặc vetiver không phải mấy lúc vui. Đây cũng không phải mùi hương để thay đổi tâm trạng. Tôi chọn vetiver những lúc muốn trò chuyện với chính mình, hay đúng hơn là muốn trấn an mình. Tôi mạng thổ, tôi tin vào sự vững chãi của đất. Bằng an như đất, vững chãi như đất, cứng mềm như đất. Vetiver được đất ôm trọn mà nuôi dưỡng, nghiễm nhiên cũng là nguyên liệu tôi đặc biệt yêu.

Cứ để đầu óc phảng phất vetiver thêm độ tuần nữa. Biết đâu lúc thành phố hết cách ly, khi mọi cảm xúc tươi tắn vui vẻ trở lại xâm lấn, tôi lại rời mặt đất mà bay nhảy với những sáng tạo mới. Còn bây giờ, hỡi gỗ và gia vị, khứu giác của tôi vẫn là “nô lệ” của các bạn. Cứ tiếp tục tìm hiểu nhau đi!

Rei.

Thử trên da trước

NOTE có ba cửa hàng ở TP.HCM, mở cửa mỗi ngày. Hương đổi dần trong vài phút đầu trên da, nên bạn cứ ghé, xịt lên cổ tay và đợi cho hương ấm lên. Bạn đi dạo một vòng rồi quyết định sau cũng được.

Xem ba cửa hàng 

Chưa ghé được thì bạn đặt trên cửa hàng trực tuyến. NOTE giao hàng trong Việt Nam. Mua sắm trực tuyến ↗